काठमाडौं। नेपाल मेडिकल काउन्सिल (NMC) ले सार्वजनिक गरेको लाइसेन्सिङ परीक्षा परिणामले विदेशी मेडिकल कलेजबाट एमबीबीएस अध्ययन गरेका विद्यार्थीहरूको सफलता दर अपेक्षाकृत कमजोर देखाएको छ। नतिजाले नेपाल बाहिर अध्ययन गरेर फर्किएका धेरै विद्यार्थीहरू चिकित्सक बन्ने अन्तिम ढोका अर्थात् लाइसेन्स परीक्षा पार गर्न संघर्ष गरिरहेको संकेत गरेको छ।

NMC द्वारा सार्वजनिक नतिजाअनुसार नेपालका मेडिकल कलेजबाट परीक्षा दिएका १,२५४ विद्यार्थीमध्ये ९६३ जना उत्तीर्ण भएका छन् भने सफलता दर ७६.७९ प्रतिशत रहेको छ। तर विदेशका केही प्रमुख गन्तव्य देशहरूमा अध्ययन गरेका विद्यार्थीहरूको नतिजा उल्लेखनीय रूपमा कमजोर देखिएको छ।

देश अनुसार नतिजा

– बंगलादेश: ३६७ मध्ये १५१ उत्तीर्ण (४१.१४%)

– भारत: २६ मध्ये ११ उत्तीर्ण (४२.३१%)

– चीन: १३३ मध्ये २० उत्तीर्ण (१५.०४%)

– फिलिपिन्स: ४२ मध्ये १२ उत्तीर्ण (२८.५७%)

– नेपाल: १,२५४ मध्ये ९६३ उत्तीर्ण (७६.७९%)

विशेषगरी चीन र फिलिपिन्समा अध्ययन गरेका विद्यार्थीहरूको सफलता दर निकै न्यून देखिएको छ।

किन भइरहेको छ असफलता?

गुणस्तरमा असमानता

विदेशका सबै मेडिकल कलेजहरूको शैक्षिक स्तर समान हुँदैन। केही विद्यार्थीहरू कम शुल्क वा सजिलो भर्ना प्रक्रियाका कारण कम गुणस्तरीय संस्थामा भर्ना हुने गरेको चिकित्साशिक्षा क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन्।

भाषा समस्या

विशेषगरी चीन लगायतका देशमा प्रारम्भिक शिक्षण अंग्रेजीमा भए पनि क्लिनिकल अभ्यास स्थानीय भाषामा हुने गरेको गुनासो विद्यार्थीहरूले गर्दै आएका छन्। अस्पतालमा बिरामीसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्ने अवसर सीमित हुँदा व्यावहारिक सीप प्रभावित हुन सक्छ।

क्लिनिकल एक्सपोजरको कमी

चिकित्सक बन्न पुस्तकको ज्ञान मात्र पर्याप्त हुँदैन। बिरामीसँग प्रत्यक्ष काम गर्ने अनुभव आवश्यक हुन्छ। कतिपय विदेशी कलेजहरूमा क्लिनिकल अभ्यास पर्याप्त नभएको आरोप बेला-बेला उठ्ने गरेको छ।

नेपाल केन्द्रित पाठ्यक्रमसँग दूरी

NMC को लाइसेन्स परीक्षा नेपाली स्वास्थ्य प्रणाली, रोगको प्रकृति तथा स्थानीय अभ्याससँग पनि सम्बन्धित हुन्छ। विदेशमा अध्ययन गरेका विद्यार्थीहरूले नेपालको सन्दर्भमा अतिरिक्त तयारी गर्नुपर्ने अवस्था देखिन्छ।

एजेन्ट र शैक्षिक परामर्शको प्रश्न

विद्यार्थीहरूलाई आकर्षक प्रचारमार्फत विदेश पठाइए पनि कलेजको वास्तविक शैक्षिक स्तर, अस्पताल सुविधा र मान्यताबारे पर्याप्त जानकारी नदिइने आरोप अभिभावक र विद्यार्थीहरूले समय-समयमा उठाएका छन्।

करोडौं खर्च, तर लाइसेन्समा चुनौती-

धेरै नेपाली परिवारले छोराछोरीलाई विदेशमा एमबीबीएस पढाउन ५० लाखदेखि एक करोड रुपैयाँभन्दा बढी खर्च गर्ने गरेका छन्। तर अध्ययन पूरा गरेर नेपाल फर्किएपछि लाइसेन्स परीक्षा नै पार गर्न नसक्दा आर्थिक, मानसिक र व्यावसायिक दबाब बढ्ने गरेको छ।

समाधान के हुन सक्छ?

विशेषज्ञहरूका अनुसार:

– विदेश जाने विद्यार्थीका लागि कलेज छनोटमा कडा मापदण्ड आवश्यक छ।

-सरकारले मान्यता प्राप्त कलेजहरूको नियमित अद्यावधिक सूची सार्वजनिक गर्नुपर्छ।

– NMC ले परीक्षा विश्लेषण गरी कमजोर क्षेत्रहरू सार्वजनिक गर्नुपर्छ।

– विदेशबाट फर्किएका विद्यार्थीका लागि ब्रिजिङ तथा रिफ्रेसर कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सकिन्छ।

– शैक्षिक परामर्शदाताहरूको प्रभावकारी अनुगमन आवश्यक छ।

NMC को नतिजाले एउटा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ—विदेशमा ठूलो लगानी गरेर अध्ययन गरेका नेपाली विद्यार्थीहरू किन लाइसेन्स परीक्षामा अपेक्षित सफलता हासिल गर्न सकिरहेका छैनन्? यसको उत्तर केवल विद्यार्थीको व्यक्तिगत क्षमतामा मात्र सीमित छैन। कलेजको गुणस्तर, शिक्षण पद्धति, क्लिनिकल अभ्यास, भाषा, नियमन र शैक्षिक परामर्श प्रणालीसमेत अनुसन्धानको विषय बनेका छन्।

स्वास्थ्य क्षेत्रजस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा दक्ष चिकित्सक उत्पादन गर्न नेपाल र विदेशी शिक्षण संस्थाहरू दुवैले गुणस्तर सुनिश्चित गर्नुपर्ने आवश्यकता यो नतिजाले स्पष्ट रूपमा देखाएको छ।